ขอสารภาพก่อนเลยว่า หลายครั้งที่ผมอยากให้น้องหลับสบายยาว ๆ ทั้งคืน สิ่งแรกที่คิดคือพาออกไปวิ่ง ไปเตะบอลด้วยกัน ให้เขาใช้พลังงานเยอะ ๆ จะได้เหนื่อยแล้วนอน
แต่มีอย่างหนึ่งที่ผมค้นพบแล้วทึ่งมาก คือเวลาที่น้องตั้งใจเลียแผ่นเลีย หรือที่เรียกว่า lick mat เขากลับใช้พลังงานมากกว่าที่ผมคิดไว้เยอะเลย บางวันเลียเสร็จก็ม้วนตัวหลับยาวแบบพอใจ ทั้งที่วันนั้นแทบไม่ได้ออกไปวิ่งไกลเลย
แค่เลียแผ่น ทำไมถึงเหนื่อย
หลายคนอาจมองว่าแค่เลียอาหารบนแผ่น จะไปเหนื่อยอะไร แต่สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือ น้องต้องจดจ่อ ใช้ลิ้นและสมาธิค่อย ๆ เลียเก็บอาหารทีละนิดจากร่องเล็ก ๆ ให้หมด นั่นคือการทำงานของสมองที่ต่อเนื่องเป็นสิบนาที
งานที่ใช้สมองและความตั้งใจแบบนี้ทำให้หมาเหนื่อยในอีกแบบหนึ่ง เป็นความเหนื่อยที่การวิ่งอย่างเดียวให้ไม่ได้ เหมือนคนที่นั่งคิดงานยาก ๆ ทั้งวัน แม้ไม่ได้ขยับตัวมากแต่ก็เพลียได้เหมือนกัน
การเลียช่วยให้น้องสงบลง
ที่สำคัญไม่แพ้กันคือ การเลียซ้ำ ๆ เป็นพฤติกรรมที่ช่วยปลอบใจตัวเองของหมา มันกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย ช่วยลดความเครียดและทำให้น้องสงบลง
นี่คือเหตุผลที่น้องหลายตัวเลียแผ่นเสร็จแล้วอารมณ์นิ่ง และหลับได้ง่ายขึ้น ไม่ใช่แค่เพราะเหนื่อย แต่เพราะใจเขาสงบลงด้วย ซึ่งต่างจากการวิ่งเล่นที่ทำให้ร่างกายล้าแต่หัวใจยังเต้นแรงและตื่นตัวอยู่
ทำไมพาไปวิ่งอย่างเดียวอาจไม่พอ
การออกกำลังกายเป็นเรื่องดีและจำเป็น แต่มีจุดที่หลายคนไม่ทันคิด คือการพาไปวิ่งหรือเตะบอลหนัก ๆ อย่างเดียว บางทีกลับทำให้หมาตื่นตัวขึ้นและอึดขึ้นเรื่อย ๆ ยิ่งซ้อมวิ่งเยอะ ร่างกายก็ยิ่งฟิต จนต้องเพิ่มปริมาณขึ้นไปอีกถึงจะเหนื่อยเท่าเดิม
ในทางกลับกัน กิจกรรมที่ได้ใช้สมองและทำให้สงบ อย่างการเลียแผ่นเลียหรือการดมกลิ่นหาขนม ช่วยเติมอีกด้านที่การออกกำลังกายให้ไม่ได้ ทางที่ดีที่สุดคือให้ทั้งสองอย่างควบคู่กัน ร่างกายได้ขยับ และสมองได้ทำงาน น้องถึงจะสงบและนิ่งได้จริง ไม่ใช่เหนื่อยแบบยังค้างความตื่นเต้น
ถ้าอยากเข้าใจเรื่องความตื่นตัวกับการเรียนรู้ของหมาเพิ่ม ลองอ่านเรื่องระดับความตื่นตัวกับการเรียนรู้ประกอบได้
แผ่นเลียเหมาะกับตอนไหนบ้าง
แผ่นเลียไม่ได้ดีแค่เรื่องทำให้เหนื่อย แต่ยังเป็นตัวช่วยให้น้องสงบในหลายสถานการณ์
- เป็นกิจกรรมสงบในช่วงที่เราอยู่ด้วย เช่น ตอนเราทำงานอยู่ใกล้ ๆ แล้วอยากให้น้องได้ผ่อนคลาย
- ตอนอาบน้ำ ตัดเล็บ หรือดูแลตัว ให้เลียไปด้วยเพื่อเบี่ยงความสนใจและทำให้ผ่อนคลาย
- ช่วงที่มีเสียงดังข้างนอกอย่างพลุหรือฝนฟ้า การเลียช่วยให้น้องสงบลงได้
- ช่วงหลังเล่นแรง ๆ ที่อยากให้น้องค่อย ๆ ลดความตื่นเต้นก่อนพัก
ป้ายอะไรบนแผ่นถึงจะดีและปลอดภัย
ใช้ของที่นิ่มพอจะป้ายได้และปลอดภัยสำหรับหมา เช่น
- อาหารเปียกสำหรับสุนัข
- กล้วยบด หรือฟักทองต้มบด
- โยเกิร์ตรสธรรมชาติที่ไม่ใส่น้ำตาลหรือสารให้ความหวาน
เคล็ดลับคือ ถ้าอยากให้น้องเลียได้นานขึ้น ป้ายแล้วเอาเข้าช่องแช่แข็งก่อนสักพัก จะอยู่ได้นานขึ้นหลายเท่า
ข้อควรระวังที่สำคัญ
- เลี่ยงอาหารที่มีสารให้ความหวานไซลิทอล (xylitol) เด็ดขาด เพราะเป็นพิษร้ายแรงต่อสุนัข มักแอบอยู่ในเนยถั่วบางยี่ห้อ ขนม และหมากฝรั่ง
- ระวังของที่หมากินไม่ได้ เช่น ช็อกโกแลต องุ่น ลูกเกด หัวหอม กระเทียม
- คุมปริมาณให้พอดี ถือเป็นส่วนหนึ่งของอาหารในแต่ละวัน ไม่ใช่ของแถมที่ให้เพิ่มจนน้องอ้วน
- ดูแลน้องทุกครั้งที่ใช้ อย่าปล่อยให้น้องอยู่กับแผ่นเลียตามลำพัง เพราะมีรายงานเคสที่หมาหรือแมวแทะและกลืนแผ่นเข้าไปจนถึงขั้นต้องผ่าตัดเอาออกจากลำไส้ ถ้าอยากให้น้องมีอะไรทำตอนอยู่บ้านคนเดียว ให้ใช้ชามกินช้าหรือของเล่นยางแบบทนทานที่กัดไม่ขาดแทนจะปลอดภัยกว่า
- ล้างแผ่นให้สะอาดหลังใช้ทุกครั้ง
สรุป
ถ้าอยากให้น้องเหนื่อยและสงบจริง ๆ อย่าลืมว่าหมาไม่ได้เหนื่อยแค่จากขา แต่เหนื่อยจากสมองด้วย บางครั้งแผ่นเลียแผ่นเดียวที่ได้ใช้ทั้งสมาธิและทำให้ใจสงบ อาจได้ผลกว่าการพาวิ่งรอบหมู่บ้านเสียอีก
ลองเพิ่มกิจกรรมที่ได้ใช้สมองเข้าไปในชีวิตประจำวันของน้องดู แล้วจะเห็นว่าหมาที่ได้ใช้ทั้งกายและใจ คือหมาที่สงบและมีความสุขกว่า
อ้างอิง
VCA Animal Hospitals เรื่อง Enrichment for Dogs และ Stress ในสุนัข vcahospitals.com
American Kennel Club (AKC) เรื่อง Mental Stimulation และ Lick Mats for Dogs akc.org
ASPCA เรื่อง Canine Enrichment และอาหารที่เป็นอันตรายต่อสุนัข aspca.org
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น หากน้องมีพฤติกรรมเลียตัวเองหรือเลียพื้นผิวมากผิดปกติ ควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
หมาสนุก · ฝึกหมาสไตล์เล่นไปฝึกไป ไม่ดุ ไม่บังคับ