ในคลิปสั้น ๆ นี้ มอมแมมกำลังใช้จมูกดุนหาขนมที่เราซ่อนไว้ในพรมดมกลิ่น
ดูเผิน ๆ เหมือนแค่ให้หมาหาขนมเล่นสนุก ๆ แต่จริง ๆ แล้วกิจกรรมง่าย ๆ แบบนี้ทำงานกับสมองและอารมณ์ของหมามากกว่าที่หลายคนคิด และมันมีงานวิจัยรองรับด้วย
หมาเกิดมาเพื่อดมกลิ่นและหาของกิน
ก่อนที่หมาจะมาอยู่ในบ้านเรา บรรพบุรุษของมันใช้เวลาส่วนใหญ่ในแต่ละวันไปกับการดมกลิ่นและตามหาอาหาร การหาของกินด้วยจมูกคือสัญชาตญาณที่ฝังอยู่ในตัวหมาทุกตัว แม้แต่หมาบ้านที่ไม่เคยต้องล่าอะไรเลยก็ตาม
แต่ในบ้านสมัยนี้ หมาแทบไม่มีโอกาสได้ใช้สัญชาตญาณนี้เลย อาหารมาเสิร์ฟถึงชามตรงเวลา ทุกอย่างง่ายไปหมด จนความสามารถที่ทรงพลังที่สุดของหมาอย่างจมูก แทบไม่ได้ถูกใช้งาน
พรมดมกลิ่นคือการคืนโอกาสนั้นให้หมา ให้มันได้ทำในสิ่งที่ธรรมชาติออกแบบมาให้มันทำ
ทำไมการดมกลิ่นถึงดีกับหมา
1. การดมกลิ่นช่วยให้หมาสงบลง
การได้ใช้จมูกดมกลิ่นเป็นกิจกรรมที่ช่วยลดความเครียดของหมา งานวิจัยด้านพฤติกรรมพบว่าการดมกลิ่นช่วยลดระดับฮอร์โมนความเครียด ทำให้หมาใจเย็นลง
นี่คือเหตุผลที่ครูฝึกและสัตวแพทย์หลายคนแนะนำให้ใช้พรมดมกลิ่น กับหมาที่ตื่นเต้นง่าย หมาที่พลังเยอะ หรือในวันที่มีเรื่องชวนเครียด เช่นวันที่ต้องเดินทาง หรือมีเสียงดังน่ากลัว
2. ออกกำลังสมอง ที่เหนื่อยกว่าออกกำลังกาย
หลายคนคิดว่าหมาที่พลังเยอะต้องพาไปวิ่งเยอะ ๆ แต่จริง ๆ แล้วการใช้สมองคิดและแก้ปัญหา ทำให้หมาเหนื่อยและอิ่มได้มากกว่าการวิ่งอย่างเดียว
การดุนหาขนมในพรมคือการแก้โจทย์อย่างหนึ่ง หมาต้องใช้จมูก ใช้สมาธิ และลองผิดลองถูก นี่คือเหตุผลที่หมาหลายตัวเล่นพรมดมกลิ่นเสร็จแล้วมักจะหลับสบาย ไม่ใช่เพราะเหนื่อยกาย แต่เพราะเหนื่อยสมอง
3. ข้อนี้สำคัญที่สุด มันทำให้หมามองโลกในแง่ดีขึ้น
มีงานวิจัยที่น่าสนใจมากในปี 2019 โดย Duranton และ Horowitz จาก Barnard College
นักวิจัยแบ่งหมาออกเป็นสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งให้ฝึกกิจกรรมดมกลิ่นหาของ อีกกลุ่มให้ฝึกเดินตามเจ้าของ ทำอยู่สองสัปดาห์ ทั้งสองกลุ่มได้ออกแรงเท่ากันและได้ขนมเป็นรางวัลเหมือนกัน
ผลที่ออกมาคือ กลุ่มที่ได้ดมกลิ่นหาของ กลายเป็นหมาที่มองโลกในแง่ดีขึ้นอย่างชัดเจน วัดจากการที่มันกล้าเข้าหาสิ่งที่ไม่แน่ใจเร็วขึ้น ด้วยความคาดหวังว่าจะเจอเรื่องดี
หัวใจของงานวิจัยนี้ ไม่ใช่แค่จมูก แต่คือการได้เลือกเอง
จุดที่ผมชอบที่สุดในงานวิจัยนี้ คือคำอธิบายว่าทำไมกลุ่มดมกลิ่นถึงมองโลกในแง่ดีกว่า
เพราะในกิจกรรมดมกลิ่น หมาได้เป็นคนนำเอง มันเลือกเองว่าจะดมตรงไหน จะเดินไปทางไหน เจ้าของเป็นแค่คนคอยดูอยู่ห่าง ๆ ส่วนกลุ่มเดินตามเจ้าของ หมาต้องคอยทำตามการนำของคนตลอดเวลา
นักวิจัยสรุปว่า การได้ทำพฤติกรรมตามธรรมชาติ และการได้เลือกตัดสินใจเอง คือสองปัจจัยสำคัญที่ทำให้สวัสดิภาพและความสุขของหมาดีขึ้น
ตรงนี้แหละคือสิ่งที่ตรงกับความเชื่อของหมาสนุกที่สุด เราให้คุณค่ากับการที่หมาได้คิดเองและเลือกเอง ไม่ใช่แค่ทำตามคำสั่ง และพรมดมกลิ่นก็คือหนึ่งในกิจกรรมที่ให้อิสระนั้นกับหมาได้ง่ายที่สุด แค่ซ่อนขนมแล้วปล่อยให้มันจัดการเอง
เอาไปใช้ตอนไหนได้บ้าง
พรมดมกลิ่นเป็นเครื่องมือที่ยืดหยุ่นมาก เอาไปใช้ได้หลายสถานการณ์
- วันฝนตกหรือวันที่ออกไปข้างนอกไม่ได้ ใช้แทนการออกกำลังกายได้
- หมาที่กินเร็วเกินไป เปลี่ยนจากเทใส่ชาม มาโรยในพรมให้มันค่อย ๆ หา ช่วยให้กินช้าลงและดีต่อระบบย่อย
- ก่อนหรือหลังเหตุการณ์ที่ชวนเครียด ใช้ช่วยให้หมาสงบลง
- หมาสูงวัยหรือหมาที่พักฟื้น เพราะเป็นกิจกรรมเบา ๆ ที่ไม่กระแทกข้อต่อ แต่ได้ใช้สมอง
- วันที่เรายุ่ง อยากให้หมามีอะไรทำเงียบ ๆ อย่างมีคุณภาพ
สรุป
คลิปนี้แค่ไม่กี่วินาที และกิจกรรมนี้อาจใช้เวลาไม่กี่นาทีต่อวัน
แต่สิ่งที่หมาได้กลับไปไม่ใช่แค่ขนม มันได้ใช้จมูกตามสัญชาตญาณ ได้ออกกำลังสมอง ได้สงบลง และได้เลือกตัดสินใจเอง
รวมกันแล้วมันคือหมาที่ผ่อนคลายขึ้น มั่นใจขึ้น และมองโลกในแง่ดีขึ้น จากกิจกรรมง่าย ๆ ที่เราทำให้มันได้ทุกวัน
อ้างอิง
Duranton, C., & Horowitz, A. (2019). Let me sniff! Nosework induces positive judgment bias in pet dogs. Applied Animal Behaviour Science, 211, 61-66. doi.org/10.1016/j.applanim.2018.12.009
หมาสนุก · ฝึกหมาสไตล์เล่นไปฝึกไป ไม่ดุ ไม่บังคับ