หมาหูดับ เรียกไม่ได้ยิน แก้ยังไง

เจ้าของหลายคนเจอปัญหาเดียวกัน คือเวลาน้องกำลังตื่นเต้นสุด ๆ เรียกยังไงน้องก็เหมือนไม่ได้ยิน เราเรียกว่าอาการหมาหูดับ

น้องไม่ได้ดื้อ และไม่ได้แกล้งไม่ฟัง แต่ตอนนั้นสมองน้องถูกความตื่นเต้นกลืนไปหมด จนไม่เหลือพื้นที่ให้รับสัญญาณจากเราจริง ๆ

วันนี้เราจะเล่าผ่านมอมแมม ว่าเราจัดการกับเรื่องนี้ยังไง และทำไมวิธีของเราถึงไม่ใช่การห้ามไม่ให้น้องตื่นเต้น

มอมแมมคือหมาที่คลั่งลูกฟุตบอล

ขอใช้คำว่าคลั่งเลยครับ เพราะมันไม่ใช่แค่ชอบ

มอมแมมเป็นหมาที่คลั่งลูกฟุตบอลมาก เห็นคนมาเตะบอลทีไร เป็นต้องอยากวิ่งไล่ลูกบอลทุกครั้ง

ส่วนหนึ่งเป็นเพราะสายพันธุ์ มอมแมมเป็นหมาสายต้อนฝูง ซึ่งมีสัญชาตญาณตอบสนองต่อสิ่งที่เคลื่อนไหวเร็ว ๆ พออะไรวิ่งหรือกลิ้งไว ๆ ผ่านสายตา น้องจะรู้สึกอยากไล่ อยากเล่นขึ้นมาทันที มันอยู่ในสายเลือด

หมาแบบนี้เวลาเจอสิ่งที่มันคลั่ง อารมณ์จะพุ่งขึ้นสูงมาก และนั่นคือช่วงที่หมาส่วนใหญ่จะหูดับ เรียกไม่ได้ยิน สอนอะไรไม่เข้า

แทนที่จะห้ามความคลั่ง เราเอามันมาเป็นรางวัล

จุดนี้คือหัวใจของเรื่อง

หลายคนพอเจอหมาคลั่งของ จะพยายามห้าม ดึงออก หรือเก็บของนั้นไปเลย แต่การทำแบบนั้นไม่ได้สอนอะไรน้อง มันแค่ตัดสิ่งที่น้องรักออกไป และบางทียิ่งทำให้น้องหมกมุ่นกับมันมากขึ้น

เราเลือกอีกทางหนึ่ง คือฉวยโอกาสตอนที่น้องคลั่งบอลนี่แหละ มาฝึกให้น้องฟังคิว

วิธีคือ ถ้ามอมแมมอยากเล่นบอล น้องต้องนั่งก่อน พอน้องนั่ง เราถึงเล่นบอลต่อให้

ลูกบอลจึงกลายเป็นรางวัลของการนั่ง แทนที่จะเป็นตัวปัญหา

ทฤษฎีเบื้องหลัง คือหลักการพรีแมค (Premack Principle)

สิ่งที่เราทำกับมอมแมม มีชื่อทางวิชาการว่า หลักการพรีแมค (Premack Principle)

หลักการนี้บอกว่า เราสามารถใช้ กิจกรรมที่หมาอยากทำมากกว่า มาเป็นรางวัลของ พฤติกรรมที่หมาอยากทำน้อยกว่า ได้

ในเคสนี้ การได้เล่นบอล ซึ่งเป็นสิ่งที่มอมแมมอยากทำสุด ๆ กลายเป็นรางวัลของการนั่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่ตอนนั้นน้องแทบไม่อยากทำเลย ข้อดีคือเราไม่ต้องพึ่งขนม แต่ใช้สิ่งที่น้องคลั่งอยู่แล้วตรงหน้าเป็นรางวัลได้เลย ซึ่งเป็นแรงจูงใจที่แรงกว่ามากในจังหวะที่น้องกำลังตื่นเต้น

และเหตุผลที่ต้องใช้แรงจูงใจที่แรงขนาดนี้ ก็เพราะตอนที่น้องอารมณ์พุ่งสูงเกินไป สมองจะรับรู้และเรียนรู้อะไรได้ยาก การเอาสิ่งที่น้องต้องการที่สุดมาเป็นรางวัล จึงเป็นตัวเดียวที่แรงพอจะดึงความสนใจของน้องกลับมาได้แม้ในภาวะหูดับ

ทำไมวิธีนี้ถึงทรงพลัง

ลองคิดดูครับ ปกติเราฝึกหมาให้นั่งตอนที่น้องใจเย็นและว่าง ๆ ซึ่งมันง่ายอยู่แล้ว

แต่การฝึกให้น้องนั่งได้ในตอนที่น้องกำลังคลั่งบอลสุด ๆ มันยากกว่ากันมาก เพราะน้องต้องควบคุมตัวเองในจังหวะที่อารมณ์พุ่งสูงที่สุด

พอน้องทำได้ นั่นแปลว่าน้องเรียนรู้ที่จะฟังเราแม้ในตอนที่ตื่นเต้นที่สุด และนี่คือสิ่งที่แก้อาการหูดับได้จริง เพราะเราไม่ได้รอให้น้องใจเย็นแล้วค่อยสอน แต่เราสอนให้น้องยังฟังเราได้ทั้งที่ยังตื่นเต้นอยู่

เมื่อน้องทำแบบนี้ซ้ำ ๆ น้องจะเริ่มเข้าใจว่า การฟังเราคือทางที่จะได้เล่นสิ่งที่มันรัก ไม่ใช่อุปสรรคที่ขวางระหว่างมันกับลูกบอล

สิ่งที่น้องได้เรียนรู้จริง ๆ

สิ่งที่เกิดขึ้นลึกกว่าการนั่ง คือน้องได้ฝึกการควบคุมตัวเองในภาวะที่อารมณ์สูง

ทักษะนี้เอาไปใช้ได้กับทุกเรื่องในชีวิต ไม่ใช่แค่เรื่องบอล เช่นตอนเห็นหมาตัวอื่น ตอนมีคนมาที่ประตู ตอนเจอสิ่งเร้าที่ทำให้น้องตื่นเต้น น้องที่ฝึกการควบคุมตัวเองมาแล้วจะรับมือได้ดีกว่ามาก

และที่สำคัญ น้องได้เรียนรู้ว่าความสัมพันธ์กับเราสำคัญพอที่จะฟัง แม้ในตอนที่มีสิ่งที่มันคลั่งอยู่ตรงหน้า

สรุป

อาการหมาหูดับ ไม่ได้แก้ด้วยการห้ามไม่ให้น้องตื่นเต้น เพราะความตื่นเต้นเป็นธรรมชาติของน้อง โดยเฉพาะหมาสายที่มีพลังงานสูง

ทางที่ได้ผลกว่าคือ ใช้สิ่งที่น้องคลั่งนั่นแหละเป็นรางวัล แล้วสอนให้น้องฟังเราในจังหวะที่อารมณ์กำลังพุ่งสูง

พอน้องฟังเราได้แม้ในตอนที่ตื่นเต้นที่สุด อาการหูดับก็จะค่อย ๆ หายไปเอง เพราะน้องได้เรียนรู้แล้วว่า ไม่ว่าจะตื่นเต้นแค่ไหน การฟังเราคือทางที่ดีที่สุดเสมอ

อ้างอิง

PetMD. How to Apply the Premack Principle to Dog Training. petmd.com

หมาสนุก · ฝึกหมาสไตล์เล่นไปฝึกไป ไม่ดุ ไม่บังคับ