แจนกับมอมแมม กำลังเล่นเกมที่เรียกว่า Vito Game
ลองดูให้ดีจะเห็นว่าตลอดทั้งคลิป ไม่มีเสียงพูดเลยแม้แต่คำเดียว
และมีอีกจุดหนึ่งที่คนส่วนใหญ่มองข้าม แต่มันคือหัวใจของเกมนี้ทั้งหมด นั่นคือจังหวะที่ขนมออกจากมือ
สิ่งที่ผมเคยเห็นคนทำกัน
หลายคนเล่นเกมแนวนี้ด้วยการโยนขนมข้ามไปอีกฝั่งของกรวย เพื่อให้หมาเดินอ้อมกรวยตามไป
พอหมาเดินไปกินเสร็จ ก็โยนกลับมาอีกฝั่ง สลับไปมา
มันได้ภาพที่ดูเหมือนกันเลยครับ หมาเดินอ้อมกรวยไปมาสวย ๆ
แต่ถ้ามองจากในหัวหมา มันคนละเรื่องกับสิ่งที่เรากำลังทำอยู่
จังหวะของขนม เปลี่ยนความหมายของทั้งเกม
ลองแยกสองแบบให้เห็นชัด
แบบที่หนึ่ง โยนขนมข้ามไปก่อน แล้วหมาเดินอ้อมกรวยตามขนมไป
ตรงนี้ขนมมาถึงก่อนที่หมาจะตัดสินใจอะไร สิ่งที่หมาทำคือไล่ตามของที่มันเห็น เส้นทางที่อ้อมกรวยเป็นแค่ผลพลอยได้จากการวิ่งไปหาขนม สมองหมาไม่ได้เลือกอะไร มันแค่ตามของกิน
แบบที่สอง เรารอให้หมาตัดสินใจเดินอ้อมกรวยเอง แล้วเดินมาถึงจุดที่เราดรอปขนม เราถึงค่อยให้
ตรงนี้การตัดสินใจเกิดขึ้นก่อน ขนมมาทีหลังในฐานะผลของการตัดสินใจนั้น
สิ่งที่หมาจำได้จึงเป็น ฉันเลือกเดินแบบนี้ แล้วเรื่องดีเกิดขึ้น ไม่ใช่ ฉันเดินตามขนมที่ลอยไป
ขนมมาก่อน คือคำใบ้ ขนมมาหลัง คือรางวัล
นี่คือเส้นแบ่งเดียวกับที่ผมเคยเขียนถึงในเรื่อง hand target
ของกินที่มาก่อนพฤติกรรม ทำหน้าที่เป็นตัวชี้นำ หมาไม่ต้องคิด แค่ตามไป
ของกินที่มาหลังพฤติกรรม ทำหน้าที่เป็นรางวัล หมาต้องคิดเองก่อน แล้วรางวัลจะมายืนยันว่าที่คิดมาถูกแล้ว
อย่างที่สองใช้เวลานานกว่าในตอนเริ่ม เพราะเราต้องรอ ต้องอดทน ต้องปล่อยให้หมาลองผิดลองถูกบ้าง
แต่สิ่งที่ได้กลับมาคือหมาที่คิดเป็น และทำได้แม้ในวันที่ไม่มีขนมอยู่ในมือเรา
ทำไมเกมนี้ถึงไม่มีเสียง
อีกอย่างที่ตั้งใจมากในคลิปนี้คือความเงียบ
เราไม่เชียร์ ไม่ชม ไม่เรียกชื่อ ไม่ส่งเสียงกระตุ้นใด ๆ ระหว่างเล่น
เพราะเสียงของเราก็เป็นคำใบ้อีกแบบหนึ่ง ถ้าเราส่งเสียงทุกครั้งที่หมาเริ่มเดินถูกทาง สุดท้ายหมาจะรอฟังเสียงเรามากกว่าจะคิดเอง
และเสียงที่ตื่นเต้นยังดันอารมณ์หมาให้สูงขึ้นด้วย ซึ่งสวนทางกับเป้าหมายของเกมนี้ที่ต้องการให้หมาใจเย็นและได้ใช้ความคิด
ความเงียบจึงไม่ใช่ความว่างเปล่า แต่คือการเปิดพื้นที่ให้สมองหมาได้ทำงานเต็มที่
ตอนจบที่เราทำเพิ่มจากคนอื่น
พอเล่นจบ เราไม่ปล่อยให้เกมจบลงตอนที่หมายังตื่นเต้นอยู่
เราจะเรียกมอมแมมขึ้นมานั่งบนตัก แล้วอยู่ตรงนั้นด้วยกันเงียบ ๆ
ไม่กอดแน่น ไม่ลูบรัว ไม่พูดอะไร แค่ให้เวลามันค่อย ๆ ลงมา
แล้วเรารอสัญญาณเดียว นั่นคือการหายใจยาว
จังหวะที่หมาถอนหายใจยาวและทิ้งตัวลง คือสัญญาณที่บอกว่ามันผ่อนคลายจริง ๆ แล้ว ไม่ใช่แค่หยุดนิ่งเพราะถูกจับไว้
พอถึงตรงนั้นเราถึงปล่อย
ทำไมตอนจบถึงสำคัญ
เพราะทักษะที่มีค่าที่สุดอย่างหนึ่งของหมา ไม่ใช่การตื่นเต้นเก่ง แต่คือการลงจากความตื่นเต้นได้เอง
หมาที่ขึ้นเป็นอย่างเดียวแต่ลงไม่เป็น คือหมาที่เหนื่อยตลอดเวลา และเป็นหมาที่พาไปไหนลำบาก
การจบทุกเกมด้วยความสงบ คือการฝึกให้มันคุ้นเคยกับการกลับมาสู่จุดสมดุลทุกครั้ง จนกลายเป็นนิสัย
และมันยังเป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดของวันสำหรับทั้งคนและหมาด้วย
สรุป
เกมเดียวกัน อุปกรณ์เหมือนกัน หมาเดินเป็นเส้นทางเดียวกัน
แต่แค่เปลี่ยนจังหวะที่ขนมออกจากมือ ผลที่เกิดในหัวหมาก็เปลี่ยนไปทั้งหมด
รายละเอียดเล็ก ๆ แบบนี้แหละ ที่ทำให้หมาตัวหนึ่งแค่ทำตาม กับหมาอีกตัวที่คิดเป็น
หมาสนุก · ฝึกหมาสไตล์เล่นไปฝึกไป ไม่ดุ ไม่บังคับ