ก่อนอื่นขอบอกไว้ว่า บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความเข้าใจเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางการแพทย์ ถ้าน้องมีอาการที่น่ากังวล การพาไปพบสัตวแพทย์คือสิ่งที่ถูกต้องที่สุดเสมอ
การที่หมาเลียเท้าตัวเองบ้างเป็นเรื่องปกติ เพราะเป็นส่วนหนึ่งของการทำความสะอาดตัวเอง แต่ถ้าน้องเลียหรือแทะอุ้งเท้าซ้ำ ๆ จนขนแฉะ ผิวแดง หรือทำจุดเดิมจนเป็นแผล นั่นคือสัญญาณว่ามีบางอย่างรบกวนน้องอยู่ และเราควรหาสาเหตุ
เรื่องสำคัญคือ การเลียเท้ามีได้ทั้งสาเหตุทางกายและทางใจ และบ่อยครั้งสองอย่างนี้เกี่ยวพันกัน
เลียเท้าแค่ไหนถึงเรียกว่าผิดปกติ
เลียเป็นครั้งคราว หลังเดินเล่น หรือตอนทำความสะอาดตัว ถือเป็นเรื่องธรรมดา
แต่สิ่งที่ควรสังเกตคือ เลียหรือแทะจุดเดิมซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน เลียจนขนบริเวณนั้นเปียกแฉะหรือเปลี่ยนสี ผิวแดง บวม มีกลิ่น หรือน้องเริ่มเดินกะเผลก อาการเหล่านี้บอกว่าไม่ใช่การทำความสะอาดปกติแล้ว
สาเหตุทางกาย ที่พบบ่อย
บาดเจ็บหรือมีสิ่งแปลกปลอม เช่น หนามตำ เศษหญ้า เล็บฉีกหรือยาวเกินไป อุ้งเท้าแตก หรือมีบาดแผล น้องมักเลียเฉพาะเท้าข้างที่มีปัญหา
ภูมิแพ้ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยมาก ทั้งแพ้อาหารและแพ้สิ่งแวดล้อม (เกสร ฝุ่น ไรฝุ่น หญ้า) มักทำให้คันตามเท้าและผิวหนัง น้องเลยเลียเพื่อบรรเทาอาการคัน
การติดเชื้อที่ผิวหนัง โดยเฉพาะเชื้อยีสต์และแบคทีเรีย มักตามมาหลังจากน้องเลียจนผิวชื้นตลอด สังเกตได้จากกลิ่นเหม็น ผิวแดง หรือคราบสีน้ำตาลแดงระหว่างนิ้ว
ปรสิต อย่างหมัด ไร หรือเห็บ ทำให้คันและระคายเคือง
ผิวแห้งหรือสารระคายเคือง เช่น พื้นร้อน น้ำยาทำความสะอาด หรือสภาพอากาศ
ความเจ็บปวด เช่น ข้ออักเสบหรือปัญหาที่เล็บ น้องอาจเลียบริเวณที่ปวดเพื่อปลอบตัวเอง
สาเหตุทางใจและพฤติกรรม
ถ้าตรวจแล้วไม่พบปัญหาทางกาย อีกด้านที่ต้องดูคือเรื่องอารมณ์และพฤติกรรม ซึ่งเป็นมุมที่เราในฐานะครูฝึกเจอบ่อย
ความเบื่อ หมาที่ไม่ได้ใช้พลังงานหรือใช้สมองพอ อาจเลียเท้าเพื่อฆ่าเวลา
ความเครียดหรือวิตกกังวล การเลียซ้ำ ๆ ช่วยให้น้องรู้สึกผ่อนคลายชั่วคราว คล้ายการปลอบใจตัวเอง
พฤติกรรมย้ำทำ ในบางกรณีการเลียที่เริ่มจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่ง อาจกลายเป็นนิสัยติดตัวแม้ต้นเหตุเดิมหายไปแล้ว
แก้ปัญหาเบื้องต้นที่บ้าน
ก่อนอื่นให้ตั้งสติ อย่าเพิ่งดุหรือห้ามน้องเลียตรง ๆ เพราะถ้าน้องเลียเพราะเครียดหรือเจ็บ การถูกดุจะยิ่งเพิ่มความเครียดและทำให้อาการแย่ลง
ตรวจดูอุ้งเท้าน้องอย่างใจเย็น ดูว่ามีหนาม แผล เล็บผิดปกติ หรือสิ่งแปลกปลอมไหม ค่อย ๆ แหวกดูระหว่างนิ้วด้วย ถ้าน้องไม่ชอบให้จับเท้า ลองฝึกแบบให้น้องยอมให้ดูแลตัวโดยไม่ต้องจับล็อก
รักษาความสะอาดและความแห้ง เช็ดเท้าหลังเดินเล่น ไม่ปล่อยให้อับชื้น
ดูแลเรื่องปรสิต ให้ยาป้องกันหมัดเห็บตามที่สัตวแพทย์แนะนำ
สังเกตรูปแบบ เลียตอนไหน หลังกินอะไร ฤดูไหน เท้าข้างเดียวหรือทุกข้าง ข้อมูลเหล่านี้ช่วยทั้งเราและสัตวแพทย์หาสาเหตุได้ง่ายขึ้น เหมือนที่เราให้ความสำคัญกับการสังเกตน้องเป็นรายตัว
เพิ่มกิจกรรมให้สมองและร่างกาย ถ้าสงสัยว่ามาจากความเบื่อหรือเครียด การให้น้องได้ใช้สมอง เช่น เล่นดมหาขนมในพรม หรือของเล่นสำหรับแทะ ช่วยเบี่ยงพลังงานและลดความเครียดได้ดี
เมื่อไหร่ควรพาไปหาหมอ
ถ้าเข้าข่ายข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ควรพาน้องไปพบสัตวแพทย์
- เลียหรือแทะต่อเนื่องจนผิวแดง บวม เป็นแผล หรือมีเลือด
- มีกลิ่นเหม็น มีหนอง หรือคราบสีน้ำตาลแดงระหว่างนิ้ว
- ขนร่วงเป็นหย่อม หรือมีตุ่มหนอง
- น้องเดินกะเผลก หรือดูเจ็บเวลาสัมผัสเท้า
- เลียหนักขึ้นเรื่อย ๆ หรือทำจนไม่ยอมหยุด
- มีอาการอื่นร่วม เช่น คันทั้งตัว ท้องเสีย ซึม เบื่ออาหาร
การเลียเท้าที่เรื้อรังอาจนำไปสู่แผลที่เรียกว่า lick granuloma ซึ่งรักษายากขึ้นถ้าปล่อยไว้นาน การพาไปตรวจแต่เนิ่น ๆ จึงดีที่สุด
มุมของครูฝึก
สิ่งที่เราอยากเน้นคือ การเลียเท้าเป็นอาการ ไม่ใช่ตัวปัญหา หน้าที่ของเราคือหาว่าอะไรคือต้นเหตุ แล้วแก้ที่ตรงนั้น
ทางที่ดีที่สุดคือ ให้สัตวแพทย์ช่วยตรวจตัดสาเหตุทางกายก่อนเสมอ แล้วถ้าพบว่าเป็นเรื่องพฤติกรรมหรือความเครียด เราค่อยมาช่วยกันจัดสภาพแวดล้อมและกิจกรรมให้น้องผ่อนคลายและมีความสุขขึ้น โดยไม่ต้องดุ ไม่ต้องบังคับ
อ้างอิง
VCA Animal Hospitals เรื่อง Why Do Dogs Lick and Chew Their Paws vcahospitals.com
American Kennel Club เรื่องสาเหตุที่สุนัขเลียเท้าและการดูแล akc.org
PetMD เรื่อง Why Is My Dog Licking Their Paws petmd.com
บทความนี้เป็นข้อมูลเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางการแพทย์ กรุณาปรึกษาสัตวแพทย์เมื่อน้องมีอาการผิดปกติ
หมาสนุก · ฝึกหมาสไตล์เล่นไปฝึกไป ไม่ดุ ไม่บังคับ