ฝึกหมาเดินถอยหลัง ไม่ใช่ทำเท่ ๆ แต่คือการออกกำลังกล้ามเนื้อที่ไม่ค่อยได้ใช้

หลายคนเห็นหมาเดินถอยหลังแล้วคิดว่าเป็นแค่ทริกโชว์เท่ ๆ

แต่จริง ๆ แล้วเบื้องหลังท่านี้คือการออกกำลังกายที่มีคุณค่าต่อสุขภาพน้องมาก โดยเฉพาะกับกล้ามเนื้อส่วนที่น้องแทบไม่เคยได้ใช้ในชีวิตประจำวันเลย

ขอเล่าจากประสบการณ์ตรงเรื่องจักรยานก่อน

ผมเคยปั่นจักรยาน และมีอยู่ช่วงหนึ่งที่ผมเปลี่ยนจานหน้าจากจานกลมธรรมดา มาเป็นจานรูปวงรีที่เรียกว่า Q ring

สิ่งที่เกิดขึ้นคือ แค่เปลี่ยนรูปทรงของจานเล็กน้อย จังหวะการออกแรงของขาก็เปลี่ยนไป มันไปกระตุ้นกล้ามเนื้อบางมัดที่ตอนปั่นจานกลมปกติแทบไม่ได้ทำงาน ผลคือขาแข็งแรงขึ้นในจุดที่เคยเป็นจุดอ่อน

การฝึกหมาเดินถอยหลังก็ทำงานด้วยหลักการเดียวกันเป๊ะ

เราแค่เปลี่ยนทิศทางการเคลื่อนไหวจากที่น้องทำเป็นประจำ ไปเป็นทิศที่น้องแทบไม่เคยทำ แล้วกล้ามเนื้อที่ปกติหลับใหลอยู่ก็ถูกปลุกให้ทำงาน

ทำไมการถอยหลังถึงพิเศษ

หมาส่วนใหญ่แทบไม่เคยเดินถอยหลังในชีวิตประจำวันเลย น้องเดินหน้า วิ่งไปข้างหน้า เลี้ยวซ้ายขวา แต่การถอยหลังเป็นสิ่งที่น้องแทบไม่ทำเอง

ผลก็คือ ขาหลังของน้องทำงานแบบอัตโนมัติมาตลอด เหมือนอยู่ในโหมดที่ไม่ต้องคิด พอเราให้น้องเดินถอยหลัง มันเหมือนไปปลุกขาหลังให้ตื่นขึ้นมาทำงานอย่างตั้งใจ

นี่คือเหตุผลที่ในวงการกายภาพบำบัดสำหรับหมา การเดินถอยหลังถูกจัดเป็นหนึ่งในท่าที่ดีที่สุดสำหรับการฝึกการรับรู้ส่วนหลังของร่างกาย

ประโยชน์ที่ได้ครบทั้งสามด้าน

การเดินถอยหลังให้ประโยชน์พร้อมกันหลายอย่าง

การรับรู้ตำแหน่งร่างกาย น้องจะรู้ว่าขาและตัวเองอยู่ตรงไหนในอากาศได้ดีขึ้น ซึ่งทำให้โอกาสก้าวพลาดหรือกระโดดลงผิดจังหวะจนบาดเจ็บลดลง

ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแกนกลางและลำตัว ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อที่เป็นกุญแจของการทรงตัวทั้งหมด

ความแข็งแรงและการทรงตัวโดยรวม โดยเฉพาะกล้ามเนื้อขาหลังและกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง

ทำไมหมาที่เล่นกีฬาหรือหวังผลเรื่องสุขภาพควรฝึก

ถ้าน้องเป็นหมาที่เราอยากดูแลสุขภาพให้ดีในระยะยาว หรือเป็นหมาที่จะพาไปเล่น dog sport การฝึกแบบนี้ยิ่งสำคัญ

เพราะกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังที่การถอยหลังไปกระตุ้น ทำงานร่วมกับเอ็นและข้อต่อบริเวณขาหลัง ซึ่งเป็นจุดที่หมากีฬาบาดเจ็บได้บ่อย กล้ามเนื้อกลุ่มนี้ที่แข็งแรงจึงเหมือนเกราะป้องกันการบาดเจ็บให้น้อง

ในทางกายภาพ การเดินถอยหลังถือเป็นการออกแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังแบบที่ช่วยเสริมความมั่นคงให้ข้อต่อ และถ้าทำโดยให้น้องถอยขึ้นทางลาดเล็กน้อย ก็จะยิ่งเพิ่มความเข้มข้นขึ้นไปอีก

หมาที่เล่นกีฬาอย่าง agility หรือกีฬาที่ต้องกระโดดและเปลี่ยนทิศทางเร็ว มีความเสี่ยงบาดเจ็บที่ข้อต่อและไหล่มากกว่าหมาทั่วไป การเสริมความแข็งแรงในจุดที่ปกติไม่ค่อยได้ใช้ จึงเป็นการลงทุนเพื่อให้น้องเล่นได้นานและปลอดภัย

เราฝึกโดยไม่จับตัวน้องเลย

จุดที่เราอยากเน้น คือวิธีที่เราใช้สอนน้องถอยหลัง เราไม่ได้เอามือไปประคอง ไม่ได้ดันตัว ไม่ได้จับขาน้องเลย

เราเริ่มจากเกม Safe Spotที่น้องเรียนรู้มาก่อนแล้วว่า การเอาขาไปแตะพื้นที่ที่เรามาร์กไว้จะได้รางวัล พอน้องเข้าใจตรงนี้ เราก็จัดสภาพแวดล้อมด้วยการวางจุดมาร์กไว้ด้านหลังน้อง น้องก็จะถอยไปแตะเอง เพื่อไปหาสิ่งที่มันรู้ว่าดี

เท่ากับว่าน้องเป็นคนเลือกถอยเอง ด้วยความเข้าใจและความตั้งใจของตัวเอง ไม่ใช่เพราะถูกมือเราพาไป และการที่น้องได้คิดและเลือกเองแบบนี้ ทำให้กล้ามเนื้อทำงานอย่างตั้งใจจริง ซึ่งดีต่อร่างกายมากกว่าการถูกจับให้ขยับเฉย ๆ

ข้อควรระวังก่อนเริ่ม

ตรวจร่างกายก่อน ก่อนเริ่มโปรแกรมออกกำลังใด ๆ ควรให้สัตวแพทย์ตรวจร่างกายน้องก่อน เพื่อให้แน่ใจว่าน้องพร้อมและไม่มีจุดที่บาดเจ็บอยู่

ค่อยเป็นค่อยไป เริ่มจากไม่กี่ก้าว แล้วค่อย ๆ เพิ่มเมื่อน้องทำได้ดีขึ้น อย่าหักโหม เพราะนี่คือการปลุกกล้ามเนื้อที่ไม่ค่อยได้ใช้ มันเหนื่อยกว่าที่เห็น

สรุป

การฝึกหมาเดินถอยหลัง ไม่ใช่แค่ทริกไว้อวด

มันคือการออกกำลังกล้ามเนื้อที่ปกติน้องแทบไม่ได้ใช้ เหมือนที่การเปลี่ยนจานจักรยานเล็กน้อยไปปลุกกล้ามเนื้อที่หลับใหลให้แข็งแรงขึ้น

สำหรับน้องที่เราอยากให้สุขภาพดีไปนาน ๆ หรือน้องที่จะไปเล่นกีฬา การฝึกเล็ก ๆ แบบนี้คือการลงทุนเพื่อร่างกายที่แข็งแรงและปลอดภัยกว่าเดิม และที่ดีที่สุดคือ เราทำมันให้กลายเป็นเกมสนุกที่น้องรอเล่นได้ทุกวัน

อ้างอิง

VCA Animal Hospitals. Exercises to Improve Proprioception. vcahospitals.com

Wellington Canine Bodywork. Why Teaching Your Dog to Walk Backwards Is Brilliant for Their Health. wellingtoncaninebodywork.com

หมาสนุก · ฝึกหมาสไตล์เล่นไปฝึกไป ไม่ดุ ไม่บังคับ