ช่วงนี้หลายคนคงได้เห็นข่าวการจากไปของบุญทิ้ง นากที่หลายคนรักและผูกพัน เรื่องราวแบบนี้ทำให้เราอดคิดไม่ได้ว่า สัตว์ก็มีหัวใจและความรู้สึกผูกพันเหมือนกัน และเมื่อต้องพลัดพรากจากใครสักคน มันก็เจ็บปวดสำหรับเขาเช่นกัน
พอพูดถึงเรื่องนี้ เลยอยากชวนคุยในมุมของน้องหมาบ้าง ว่าหมาเศร้าหรือซึมเศร้าได้จริงไหม
ที่บ้านเราก็เศร้าทุกครั้งที่ต้องบอกลา
ขอเล่าจากบ้านตัวเองก่อน ที่บ้านเราเลี้ยงสัตว์หลายชนิด และทุกครั้งที่มีสมาชิกตัวหนึ่งจากไป เราก็เศร้ากันทุกที อาจจะไม่ถึงขั้นซึมเศร้า แต่มันคือความเสียใจที่จริงและลึก
แม้แต่หนูแฮมสเตอร์ตัวเล็ก ๆ ที่หลายคนอาจมองว่าเป็นแค่สัตว์ตัวจิ๋ว วันที่เขาจากไป แฟนผมก็ร้องไห้ยาวเลย
สิ่งที่เราเรียนรู้คือ ความผูกพันไม่ได้วัดกันที่ขนาดตัวหรือชนิดของสัตว์ ถ้าเรารักและใช้เวลาอยู่ด้วยกัน การจากลาก็เจ็บเสมอ และถ้าเราซึ่งเป็นคนยังรู้สึกขนาดนี้ ลองคิดดูว่าน้องหมาที่ผูกพันกับเราทั้งชีวิตของเขา จะรู้สึกยังไงเมื่อต้องสูญเสียคนหรือเพื่อนที่รักไป
หมาซึมเศร้าได้จริงไหม
คำตอบคือ ได้ครับ
สุนัขเป็นสัตว์สังคมที่สร้างความผูกพันกับคนและสัตว์ตัวอื่นแบบลึกซึ้งมาก เมื่อต้องสูญเสียหรือถูกพรากจากคนหรือเพื่อนที่เขาผูกพัน ร่างกายและจิตใจของเขาจะเข้าสู่ภาวะเครียด และแสดงออกคล้ายกับภาวะซึมเศร้าในคนได้
เราอาจไม่สามารถบอกได้ว่าหมารู้สึกเหมือนกับคนทุกอย่าง แต่สิ่งที่เห็นได้ชัดคือ พฤติกรรมของเขาเปลี่ยนไปจริง ๆ หลังการสูญเสีย เหมือนคนที่กำลังเสียใจ
ตัวอย่างที่คนทั้งโลกจำได้คือ ฮาจิโกะ สุนัขที่ไปรอเจ้าของที่สถานีรถไฟทุกวันต่อเนื่องหลายปี แม้เจ้าของจะเสียไปแล้ว นี่คือภาพสะท้อนว่าหมาผูกพันและไม่ลืมคนที่เขารักได้ยาวนานแค่ไหน
สัญญาณที่บอกว่าน้องกำลังเศร้า
หลังการสูญเสีย ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของ เพื่อนสัตว์ด้วยกัน หรือแม้แต่การย้ายบ้าน น้องอาจแสดงอาการเหล่านี้
- เบื่ออาหาร กินน้อยลง หรือไม่ยอมกิน
- ซึม เซื่องชา ไม่ร่าเริงเหมือนเดิม
- นอนมากขึ้น หรือนอนไม่หลับ
- ไม่อยากเล่น หมดความสนใจสิ่งที่เคยชอบ
- เก็บตัว ไม่เข้าหาคน หรือในทางกลับกันคือติดคนมากกว่าเดิม
- เฝ้ารอ มองหา หรือดมหาคนหรือเพื่อนที่จากไป
- ส่งเสียงหวนหา ครางหรือหอน
เราช่วยประคองใจน้องได้ยังไง
สิ่งที่น้องต้องการที่สุดในช่วงนี้คือความมั่นคงและเวลา
- คงกิจวัตรเดิมไว้ให้มากที่สุด เวลาตื่น เวลากินข้าว เวลาเดินเล่น ความสม่ำเสมอช่วยให้น้องรู้สึกว่าโลกยังมั่นคง
- ใช้เวลาอยู่กับเขาให้มากขึ้น ชวนทำกิจกรรมเบา ๆ ที่เขาเคยชอบ โดยไม่บังคับ
- พาออกไปเดินเล่น ได้ดมกลิ่น ได้เจอสิ่งใหม่ ช่วยกระตุ้นใจและร่างกาย
- หากิจกรรมหรือเกมที่ให้เขาได้ใช้สมองและจมูก เช่น หาขนมในบ้าน ช่วยดึงความสนใจกลับมา
- อดทนและใจเย็น ความเศร้าต้องใช้เวลา เราแค่อยู่ข้าง ๆ ให้เขารู้ว่ายังมีเรา
บางบ้านอาจคิดว่าการรับสัตว์ตัวใหม่เข้ามาจะช่วยได้ ซึ่งบางครั้งก็ช่วย แต่บางครั้งก็ไม่ ควรดูที่จังหวะใจของน้องเป็นหลัก ไม่ใช่รีบเติมเพื่อให้เราเองหายเหงา
เมื่อไหร่ควรปรึกษาสัตวแพทย์
ถ้าน้องเบื่ออาหารหรือซึมผิดปกติต่อเนื่องหลายวัน ไม่ควรเหมาเองว่าเป็นเพราะเศร้าอย่างเดียว ควรพาไปพบสัตวแพทย์เพื่อตรวจตัดโรคทางกายออกก่อน เพราะอาการซึมและไม่กินอาจมาจากความเจ็บป่วยได้เช่นกัน
และถ้าภาวะเศร้ารุนแรงหรือยืดเยื้อจนกระทบสุขภาพ สัตวแพทย์ก็มีแนวทางช่วยประคอง รวมถึงยาที่ช่วยลดความวิตกกังวลในบางกรณี
สรุป
ข่าวการจากไปของสัตว์ตัวหนึ่ง ทำให้เราได้หยุดคิดว่า สัตว์ทุกตัวล้วนมีหัวใจ มีความผูกพัน และรู้สึกเจ็บเป็นเมื่อต้องสูญเสีย น้องหมาก็เช่นกัน
เราในฐานะคนที่เขารัก ทำได้ดีที่สุดด้วยการอยู่ข้าง ๆ ให้เวลา และเข้าใจว่าความเศร้าของเขาเป็นเรื่องจริง เพราะสุดท้ายแล้ว ความรักและความผูกพัน คือสิ่งที่ทำให้ทั้งเราและน้อง เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีหัวใจเหมือนกัน
อ้างอิง
VCA Animal Hospitals เรื่อง Depression in Dogs และ Grief in Pets vcahospitals.com
American Kennel Club (AKC) เรื่อง Do Dogs Get Depressed akc.org
ASPCA เรื่อง Pet Loss และพฤติกรรมความเศร้าในสัตว์เลี้ยง aspca.org
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น หากน้องมีอาการซึมหรือเบื่ออาหารต่อเนื่อง ควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
หมาสนุก · ฝึกหมาสไตล์เล่นไปฝึกไป ไม่ดุ ไม่บังคับ